En mijn opdracht gevers wisten wat zij wilden

Bij het slaan van de eerste paal voor het Grachtenhuis Nieuw Delft op 2 maart 2016 door minister van Wonen Stef Blok hield de architect Liesbeth Janson van Studio Huijgens een pleidooi voor een burger-vriendelijk bouwbeleid. Bovendien brengt dit ook een rehabilitatie van het vak van architect met zich mee. Je bent weer echt van ontwerp tot oplevering verantwoordelijk. De bouwmeester in ere hersteld. 

Toespraak van Liesbeth Janson van het architectenbureau Studio Huijgens bij het slaan van de feestpaal door minister voor Wonen Stef Blok voor het Grachtenhuis Nieuw Delft in de Coendersbuurt in Delft op 2 maart 2016.

Geachte Minister Stef Blok, Wethouder Raimond de Prez,

Lieve leden van de Vereniging Grachtenhuis Nieuw Delft, beste andere genodigden.

Wat een mooi moment. Wat bijzonder dat wij vandaag samen met minister Stef Blok een feestpaal mogen slaan voor het Grachtenhuis Nieuw Delft in de Coendersbuurt. En wat symbolisch ook om de Coendersbuurt te starten met een project waar gewone burgers weer zelf hun eigen grachtenhuis in Delft laten bouwen.

Als architect ben ik er trots op dat het ons allen, mijn vijf opdrachtgevers, mijn collega Mark van Kessel van Espace Continue, het gemeentebestuur, het OBS en onze aannemer, is gelukt om in nog geen veertien maanden van het concept van een grachtenhuis naar start bouw te gaan. Het kan dus echt, wij laten het met elkaar zien, burgers kunnen snel bouwen.

Maar mijn trots reikt verder. Delft heeft mij als architect gevormd. Natuurlijk ook omdat ik in 1990 in Bakema’s faculteit voor Bouwkunde mocht afstuderen. Maar, misschien nog wel meer omdat ik, tijdens mijn studie jaren, woonde aan de Hertog Govertkade en van daaruit uitkeek op de grachten van het oude Delft. Het is hier, waar mijn liefde voor de organisch gegroeide stad ontstond. Het oude Delft is zo’n overtuigend bewijs dat een stad bijzonder wordt wanneer het gemeentebestuur toelaat dat in een veelvoud van burgerinitiatieven de fantasieën, dromen en ideeën van mensen de hoofdrol mogen spelen. In het Oude Delft voel en zie je de samenballing van energie, van al die generaties die met hun inspanningen de stad haar eigen identiteit en karakter hebben gegeven. En het is voor architecten en stedenbouwers altijd weer magisch hoe zo’n grote diversiteit van functies en betekenissen tegelijkertijd ook zo’n bijzondere harmonie kan uitstralen. Het is de combinatie van geleidelijkheid en veranderbaarheid die de oude stad zo uniek heeft gemaakt.

Ik denk dat het ook daarom is, dat ik, als architect, een tinteling voelde toen het Ontwikkelingsbedrijf Spoorzone en de stadsbouwmeester Wytze Patijn, in het Nieuwe Delft de mensen opnieuw de kans wilden geven om juist hier hun eigen huis te gaan bouwen. Juist de persoonlijke betrokkenheid van particuliere opdrachtgevers maakt het mogelijk om met een veel grotere verscheidenheid aan woon/werkplekken het Oude Delft op een organische wijze met het Nieuwe Delft te verbinden. En in mijn fantasie wilde ik bijna letterlijk een verbinding leggen door het klassieke grachtenhuis van Delft, dat zoveel vormen en functies kent, in de Coendersbuurt in ere te herstellen. Voor mij symboliseert het grachtenhuis in zichzelf al een klein stukje stad. Waarbij een grachtenhuis altijd én van de stad én privédomein is. En het is die karakteristiek die ook Nieuw Delft bijzonder kan maken. Gaat dat echt lukken? Jazeker, kijk maar naar de enorme diversiteit in architectuur, woningtypologieën en de woon/werkcombinaties die de verschillende particuliere opdrachtgevers willen gaan realiseren.

Vandaag slaat de minister voor Wonen Stef Blok de feestpaal voor ons grachtenhuis als symbolische start van de Coendersbuurt. Maar, wil ik graag tegen het gemeentebestuur en het OBS zeggen, wij hadden wel twee grachtenhuizen met appartementen kunnen realiseren. Er is een groeiende groep, vaak ook wat oudere burgers, die heel graag in de Spoorzone hun eigen woning binnen een CPO-project willen realiseren. Mijn vijf opdrachtgevers zijn daarvan een mooi voorbeeld. Met beide handen hebben zij vorig jaar hun kans gegrepen en hebben zij een bouwgroep gevormd. Samen zijn wij met het ontwerp aan de slag gegaan, de woonwensen van ieder huishouden hebben specifieke woningen opgeleverd, waarbij de netto binnenmaat varieert van 105 tot 145 m2 en er zijn maar liefst 4 woningen met een gevel van 20 meter aan de grachtzijde. Wie durft nog te zeggen dat senioren geen moed hebben? Mijn opdrachtgevers hebben een leeftijd oplopend van 54 tot 73 jaar, zij ruilen hun sub-urbane woning in voor een duurzaam en levensloopbestendig appartement in de spoorzone van Delft. Het zijn juist deze projecten die goed zijn voor de doorstroming en voor de diversiteit van de woningvoorraad in de stad.

Het klinkt misschien gek, maar het maken van het Grachtenhuis met vijf opdrachtgevers die er ook echt gaan wonen heb ik als rijkdom mogen ervaren. In dit project was er alle ruimte voor een volwaardige dialoog met opdrachtgevers om te komen tot een gezamenlijk woongebouw dat in alle opzichten ook echt voor hen is ontworpen. En mijn opdrachtgevers wisten wat zij wilden, handelden doelbewust, gaven vertrouwen aan de architect en wilden vooral ook vandaag nog resultaat. Werken met dit type opdrachtgevers zet de architect weer midden in zijn vak als bouwmeester, waarbij onze taak zich weer uitstrekt van ontwerp tot de oplevering van het gebouw. Vandaag is het de start van de Coendersbuurt en dus van heel veel initiatieven van burgers. Dat is fantastisch. Maar, zeg ik graag tegen de minister, het Gemeentebestuur en het OBS, laat dit enthousiasme nou ook de inspiratie zijn om echt door te gaan met een burger-vriendelijk bouwbeleid. Weet dat er allang weer burgers klaar staan, die hun CPO-project willen gaan realiseren in het Van Leeuwenhoekkwartier.CPO Bouwgroep Van Leeuwenhoek Wij hebben in hun opdracht al een massastudie gemaakt naar de mogelijkheden, en het kan. Zij zijn ongeduldig, zij willen beginnen.

Ik kan van hieruit, alleen maar tegen het bestuur zeggen: leer van uw eigen oude Delft. De kleur, de diversiteit en de vele betekenissen zijn er gekomen, omdat eerdere generaties kansen hebben gekregen om met hun creativiteit de stad rijker en veelkleuriger te maken. Nu zijn wij er allemaal trots op, ja het is zelfs erfgoed. Maar wat toen kon, kan nu nog steeds. Het gemeentebestuur hoeft alleen maar vertrouwen te hebben in haar eigen burgers en die ook echt kansen te geven om het nieuwe Delft te verbijzonderen.

Vandaag is het een feestdag. Ik wil graag de minister bedanken dat hij met ons dat feest wil meevieren. Ik wil iedereen die in de Coendersbuurt zijn eigen huis laat bouwen heel veel succes toewensen. En ik wil natuurlijk mijn opdrachtgevers bedanken voor het vertrouwen dat zij mij hebben gegeven. Nieuw Delft is jullie toekomst. Ik vind het een geweldig vooruitzicht dat jullie al dit jaar mogen inhuizen. En tot slot, wil ik onze aannemer De Capelse Streekbouw, en alle andere aannemers, heel veel succes toewensen met de bouw van de Coendersbuurt. Vandaag is de bouw in Nieuw Delft voor de burger echt begonnen!

Dank u wel.

Liesbeth Janson, architect.

Grachtenhuis Nieuw Delft 16 meter